علاقه‌مندان سخت‌افزار قفل پایش نقطه داغ را در کارت‌های انویدیا RTX 50 شکستند

سری GeForce RTX 50 انویدیا پیشرفت‌های معماری مختلفی را معرفی کرده است، اما یکی از تغییراتی که توجه علاقه‌مندان به سخت‌افزار را به خود جلب کرد، مربوط به عملکرد در بازی یا قابلیت‌های هوش مصنوعی نبود. در عوض، این تغییر به پایش دما در کارت‌های گرافیک سری RTX 50 مربوط می‌شد.

برخلاف نسل‌های قبلی پردازنده‌های گرافیکی RTX، انویدیا اندازه‌گیری نقطه داغ (Hotspot) را از پردازنده‌های گرافیکی حذف کرد. اما حسگر روی تراشه وجود داشت.

این موضوع در فروم‌های مختلف سخت‌افزار رایانه مورد بحث قرار گرفت و پس از گذشت نزدیک به یک سال از عرضه آن، اکنون به لطف تلاش‌های جامعه کاربری، راهی برای دور زدن این محدودیت پیدا شده است. علاقه‌مندان اکنون موفق شده‌اند ویژگی پایش نقطه داغ را در کارت‌های RTX بازگردانند. علاوه‌براین، اکنون فعال کردن خوانش دما برای جدیدترین تراشه‌های حافظه GDDR روی کارت‌های RTX امکان‌پذیر شده است.

به طور سنتی، پردازنده‌های گرافیکی انویدیا چندین حسگر حرارتی از جمله دمای استاندارد پردازنده گرافیکی و یک نقطه داغ را آشکار می‌کردند. نقطه داغ نمایانگر گرم‌ترین مکان در یک دای گرافیکی بود که آن را برای علاقه‌مندانی که از این خوانش‌ها برای تشخیص فشار نصب خنک‌کننده، وضعیت خمیر حرارتی و موارد مشابه استفاده می‌کردند، بسیار ارزشمند می‌ساخت.

درحالی‌که ظهور RTX 50 نشان‌دهنده پیشرفتی عمده در معماری پردازنده گرافیکی بود، این ویژگی را که همیشه برای کاربران رایانه مهم بوده است، حذف کرد. انویدیا خوانش نقطه داغ را روی این پردازنده‌های گرافیکی غیرفعال کرد. بنابراین ابزارهای کمکی مانند HWmonitor ،HWiNFO ،GPU-Z ،MSI Afterburner و ابزارهای مشابه نمی‌توانستند نقطه داغ را بخوانند.

دلیل این مسئله این بود که انویدیا عمداً مانع از نمایش داده‌های این حسگر از طریق رابط تله‌متری عمومی خود شده بود. با این اوصاف، این امر مشکلاتی را برای علاقه‌مندان ایجاد کرد، اما گیمرهای معمولی چندان تحت تأثیر این موضوع قرار نگرفتند. برای بازی‌های روزمره و موارد استفاده متوسط این‌چنینی، دمای متوسط پردازشگر گرافیکی معمولاً کافی است. بااین‌حال، عدم وجود نقاط داغ باعث سردرگمی بسیاری شد.

دمای نقطه داغ پردازنده گرافیکی از طریق ماد کردن در سری انویدیا RTX 50 بازیابی شد

چند روز پیش، Paulo Games کشف کرد که واقعاً می‌توان اندازه‌گیری نقطه داغ پردازنده گرافیکی را از طریق یک راه‌حل جایگزین به‌دست آورد. آن‌ها از طریق ماد کردن توانستند پایشگر نقطه داغ پردازنده گرافیکی را روی کارت‌های RTX 50 در دسترس قرار دهند و دمای واقعی نقطه داغ پردازنده گرافیکی را آشکار سازند.

شرکت CPUID اولین شرکتی بود که خوانش نقطه داغ را به ابزار محبوب خود یعنی HWmonitor آورد. نسخه ۱.۶۵ نرم‌افزار HWmonitor نه یک، بلکه دو شاخص نقطه داغ را ارائه کرد. یکی برای دای پردازنده گرافیکی بود، اما دومی ظاهراً برای بخش VRM بود. کاربران به سرعت ابزار جدید را دانلود کردند و برخی متوجه شدند که پردازنده‌های گرافیکی RTX 50 آن‌ها دچار افت عملکرد حرارتی هستند.

بااین‌حال گزارش شد که HWMonitor دارای مشکل است. کاربران دمای بسیار بالای نقطه داغ را در مقایسه با سایر ابزارها مانند HWiNFO گزارش می‌کردند. بنابراین، CPUID نسخه ۱.۶۵.۱ را منتشر کرد که هرچند تغییرات واقعی را در یادداشت‌های انتشار فاش نکرد، اما گزارش نادرست دمای نقطه داغ را اصلاح کرد. علاوه‌براین، پایش بسیار پایدارتر دما را برای نقطه داغ تضمین کرد و خوانش نقطه داغ VRM را حذف کرد.

با این اوصاف، اکنون که این ابزارها اندازه‌گیری نقطه داغ را روی کارت‌های سری RTX 50 ارائه می‌دادند، برای کاربران راحت و مفید بود تا رفتار پردازنده گرافیکی را به درستی درک کنند.

مادکنندگان دسترسی به دمای تک‌تک تراشه‌های حافظه را روی کارت‌های گرافیک باز کردند

همان مادکنندگانی که دمای نقطه داغ پردازنده گرافیکی را روی سری RTX 50 باز کرده بودند، اکنون مسئول یافتن غافلگیری دیگری بودند. پائولو گیمز متوجه شد که هر ماژول حافظه روی کارت‌های RTX به یک حسگر دما مجهز است. این چیزی بود که انویدیا هرگز آن را به طور عمومی اعلام نکرد و هم روی پلتفرم‌های دسکتاپ و هم موبایل کار می‌کند.

تیم مادکننده توانست خوانش دما را روی کارت‌های سری RTX 30 و RTX 40 که براساس حافظه GDDR6 و GDDR6X ساخته شده‌اند، فراهم کند. بااین‌حال، کارت‌های دسکتاپ مبتنی بر GDDR6 نتوانستند خوانش‌های حافظه را از طریق این ماد آشکار کنند. به خاطر داشته باشید که دمای حافظه درحال‌حاضر از طریق ابزارهای محبوب پایش سخت‌افزار قابل دسترسی است، اما میانگین دمای همه ماژول‌ها را ارائه نمی‌دهد. یافته جدید، اندازه‌گیری‌ها را برای تک‌تک تراشه‌های GDDR6 و GDDR6X روی کارت‌ها باز کرد و به کاربران اجازه داد بدانند کدام ماژول داغ‌تر از دیگری کار می‌کند.

دیری نگذشت که علاقه‌مندان برای فعال کردن خوانش دمای حافظه روی کارت‌های سری RTX 50 نیز همکاری کردند. با دسترسی به رجیسترهای حافظه و شناسایی پیکربندی‌های حافظه دوطرفه (Clamshell)، علاقه‌مندان توانستند این خوانش‌ها را در نرم‌افزارهای محبوبی مانند HWiNFO و MSI Afterburner آشکار کنند. حتی خوانش حافظه RTX 5090 اکنون از طریق این نرم‌افزار قابل دسترسی است.

از آنجا که پکیج پردازنده گرافیکی در مرکز برد مدار چاپی قرار دارد، و ماژول‌های حافظه در اطراف آن به چشم می‌خورند، تحت تأثیر تفاوت در فشار هیت‌سینک، ضخامت پد حرارتی و عوامل این‌چنینی قرار می‌گیرند. پایش هر ماژول بلافاصله نشان می‌دهد که کدام تراشه‌های حافظه داغ‌تر کار می‌کنند و می‌تواند برای علاقه‌مندان بسیار مفید باشد.

در ابتدا، به نظر می‌رسید که حتی آخرین نسل پردازنده‌های گرافیکی انویدیا بدون شاخص نقاط داغ و خوانش‌های دقیق حافظه به کار خود ادامه خواهند داد. بااین‌حال، جامعه سازندگان رایانه همیشه در خط مقدم برخورد با چنین مشکلاتی قرار دارد. اگرچه شاید انویدیا این موضوع را دوست نداشته باشد، اما راه‌حل‌ها به هر حال ایجاد شده‌اند.