کبد انسان در شرایط ایده‌آل می‌تواند هزاران سال زنده بماند

درازترین طول عمری که به‌صورت رسمی در تاریخ بشر ثبت شده، متعلق به «ژان کالمان» فرانسوی با ۱۲۲ سال و ۱۶۴ روز است؛ هرچند برخی متخصصان بعدها تردیدهایی را درباره صحت دقیق این رکورد مطرح کردند. اما سؤال اصلی زیست‌شناسان این است که انسان‌ها فارغ از بیماری‌های گوناگون، تا چه سنی می‌توانند زنده بمانند؟ محققان در پژوهش جدید با بررسی اندام‌های مختلف بدن انسان تلاش کردند به این پرسش پاسخ دهند که اگر تمام فرایندها و عوامل پیری حذف شوند، اندام‌های بدن تا چه زمانی توان ادامه فعالیت خواهند داشت. آنها دریافتند این سلول‌های مغز و قلب هستند که مانع اصلی را می‌تراشند، درحالی‌که اندامی مثل کبد می‌تواند هزاران سال به کار خود ادامه دهد.

به گزارش IFLScience، محققان مرکز فناوری‌های زیستی Skoltech و مؤسسه AIRI روی نحوه بقای هر یک از بافت‌های بدن تمرکز کردند، اما در این بررسی آن‌ها تنها عامل محدودکننده را جهش‌های سوماتیک در نظر گرفتند و سایر عوامل پیری و بیماری‌زا در نظر گرفته نشدند؛ جهش‌های سوماتیک نیز جهش‌هایی هستند که پس از لقاح و در جریان تقسیمات طبیعی سلولی بر اثر خطاهای همانندسازی DNA رخ می‌دهند و با جهش‌ در سلول‌های جنسی فرق دارند.

حداکثر سن انسان با حذف عوامل پیری بیولوژیکی

دانشمندان برای محاسبه حد نهایی طول عمر، مدلی ریاضی طراحی کردند که نیازمند فرضیات اولیه مشخصی بود. در گام اول، تمام افراد مورد بررسی به عنوان انسان‌های ۳۰ ساله‌ای با نرخ مرگ‌ومیر کشور سوئیس در نظر گرفته شدند. انتخاب این پایه آماری دلایل علمی روشنی دارد: هدف دانشمندان سنجش طول عمر انسان در غیاب پیری فرسایشی بود، بنابراین آن‌ها باید جامعه‌ای را انتخاب می‌کردند که بیماری‌های ناشی از سن در نرخ مرگ‌ومیر آن کمترین نقش ممکن را داشته باشد.

کشور سوئیس به دلیل سیستم بهداشتی پیشرفته و نرخ مرگ‌ومیر پایین انتخاب شد و رده سنی ۳۰ سال نیز به عنوان سن سلامت کامل با ریسک‌های طبیعی زندگی (مانند تصادفات یا حوادث) پایه قرار گرفت.

براساس محاسبات این مدل، اگر پیری بیولوژیک کامل متوقف شود و انسان‌ها صرفاً در معرض حوادث ناخواسته قرار بگیرند، میانگین طول عمر باقی‌مانده برای یک فرد ۳۰ ساله به ۱,۷۵۹ سال و حداکثر طول عمر به ۲۹,۲۲۱ سال می‌رسد. این اعداد نشان می‌دهند که فرایند پیری تا چه اندازه ریسک مرگ را در انسان بالا می‌برد.

محققان در ادامه مدل‌سازی خود، تأثیر جهش‌های سوماتیک را روی بافت‌های مختلف بدن وارد کردند. یافته‌ها نشان داد که طول عمر انسان نه توسط کل بدن، بلکه توسط چند اندام مهم مسدود می‌شود.

«اوگنی افیموف»، از محققان این پژوهش، توضیح می‌دهد:

«یافته مهم پژوهش ما، کشف تفاوت‌های اساسی میان انواع بافت‌های بدن است. سلول‌های عصبی (نورون‌ها) و سلول‌های عضله قلب (کاردیومیوسیت‌ها) به دلیل عدم توانایی در تقسیم سلولی، عوامل اصلی محدودکننده طول عمر انسان هستند. وقتی تمامی علل دیگر پیری حذف شوند، تنها وجود جهش‌های سوماتیک در این دو بافت، میانگین طول عمر نظری انسان را از ۱,۷۵۹ سال به ۱۵۶ سال کاهش می‌دهد.»

او افزود: «درعین‌حال، بافت‌هایی که ظرفیت بازسازی بالایی دارند، مانند کبد، می‌توانند از طریق نوسازی مداوم سلول‌ها عملکرد خود را برای هزاران سال حفظ کنند و در عمل اثرات منفی جهش‌های ژنتیکی را خنثی سازند.»

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که پیری در تمامی بخش‌های بدن انسان به صورت یکنواخت رخ نمی‌دهد، بلکه مغز و قلب بسیار سریع‌تر از سایر اندام‌ها فرسوده می‌شوند. از این رو، استراتژی‌های علمی برای افزایش طول عمر باید این نقاط آسیب‌پذیر را هدف قرار دهند.

به گفته دانشمندان، توسعه درمان‌های سلولی با هدف جایگزینی نورون‌های تخریب‌شده مغز، تنها مسیر عملی برای عبور انسان از مرز ۱۵۰ سال خواهد بود. طبق برآوردهای نهایی محققان، حد نهایی طول عمر واقعی انسان با کنترل جهش‌های سوماتیک بین ۱۴۶ تا ۱۹۴ سال است.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال NPJ Aging منتشر شده است.